Een legsel volgen tot het uitkomen

Het legsel vastleggen

Een legsel legt u vast vanaf de pagina Legsels: legdatum, aantal eieren en het betrokken koppel, te kiezen uit de lijst.

De band met een koppel is optioneel, maar hij ontgrendelt al de rest: het herkennen van de soort en dus de broeddagen, het opeenvolgend leggen waar de soort dat doet, en de stamboom van de jongen die zullen uitkomen. Een legsel zonder koppel blijft een eenvoudige eitelling.

Vertrek dus liever van het koppel. Drie wegen leiden erheen, en alle drie openen ze het formulier met het koppel al gekozen: de knop om toe te voegen in het legselgedeelte van zijn fiche, het item „Legsel toevoegen” in het menu bovenaan diezelfde fiche, en de rechtermuisklik op het koppel in de lijst, die helemaal niets hoeft te openen. Midden in het seizoen wint die laatste: u noteert het legsel daar waar u naar het koppel keek.

Twee manieren van invoeren, naargelang wat u weet

Alles hangt aan één vraag: kent u het aantal eieren van het legsel al?

U kent het. Dat geldt voor soorten met een regelmatig legritme waarvan u de legselgrootte hebt ingesteld, bijvoorbeeld twee eieren bij duiven. Voer het legsel gewoon in: het aantal komt vooraf ingevuld, het begin van het broeden berekent zich uit het legritme, en u kunt het meteen in broed bewaren. De rest verloopt zonder u.

U kent het niet. Dat is het gewone geval bij kippen en bij alle soorten waarvan het legsel over dagen ontstaat: de eerste ochtend weet u niet of het acht of twaalf eieren worden, en vooral niet op welke dag het vrouwtje gaat zitten. Gis niet.

Maak het legsel aan met de status Beschikbaar, met de tot dan geraapte eieren. De fiche biedt dan vier snelle acties: één ei meer en één ei minder, om de telling dag na dag bij te houden, en daarna natuurlijke broed en kunstmatige broed.

Op de dag dat het vrouwtje gaat zitten, of de dag dat u de eieren in de machine legt, klikt u de passende vorm aan. Het broeden start op die datum, de datum die u hebt waargenomen, en het uitkomen wordt daarvandaan berekend. De telling blijft overigens daarna beschikbaar: een legsel kan ook na het begin van het broeden nog een ei verschillen.

Deze tweede werkwijze is geen omweg, het is het juiste gebaar wanneer de broeddatum wordt waargenomen in plaats van berekend.

De datum die telt is niet de legdatum

Dat verrast het meest, en het is ook wat de data juist maakt. Een vrouwtje broedt niet noodzakelijk op de dag dat ze legt, en het broeden begint pas wanneer ze gaat zitten.

Heeft de soort een legritme, dan past de fiche zich aan: het datumveld heet Datum 1e ei, het aantal komt vooraf ingevuld met de opgegeven legselgrootte, en er verschijnt een veld Begin van het broeden, zo berekend:

Begin van het broeden = datum van het 1e ei + (aanzettende rang − 1) × dagen tussen de eieren

De aanzettende rang komt uit de instelling „Begin van het broeden” van de soort, die u in de eerste stap hebt gezet. Op volledig legsel gezet is hij gelijk aan het werkelijke aantal: twaalf eieren met één dag ertussen schuiven het broeden elf dagen op. Op het tweede ei gezet, met twee dagen tussen de eieren, schuift hij het maar twee dagen op.

Een rang hoger dan het werkelijke legsel valt terug op het laatst gelegde ei: een soort die vanaf het derde ei broedt maar er maar twee legt, start bij het tweede.

Pas de datum aan wanneer uw praktijk afwijkt

Het veld Begin van het broeden is aanpasbaar, en dat is geen loze voorzorg. Twee gangbare praktijken ontsnappen aan elke berekening per soort.

Het weghalen van de eieren: elk ei wordt bij het leggen vervangen door een kunstei, waarna het hele legsel op de dag van het laatste wordt teruggegeven. De uitkomsten zijn dan met opzet gelijkgeschakeld, en de broeddatum is die van de teruggave.

De broedmachine: daar starten alle eieren op de dag dat ze in de machine gaan, wat het natuurlijke patroon van de soort ook is.

In beide gevallen past u de datum aan en treedt de berekening terug.

Naar het broeden overgaan

De status van een legsel volgt zijn traject: beschikbaar in voorraad, verkocht, in de broedmachine, natuurlijk bebroed, uitgekomen, mislukt of geconsumeerd. Vanaf de fiche gebeurt de overgang naar natuurlijke of kunstmatige broed in één handeling, data inbegrepen.

Hier loont de instelling van de soort uit de eerste stap. De gebruikte broeddagen zijn die van de soort, met een terugval op eenentwintig dagen als u ze nooit hebt ingesteld: die terugval past bij de kip en bij niemand anders, achttien dagen voor een duif en dertig voor een gans.

Eieren verkopen volgt dezelfde weg: de status „Verkocht” toont de stukprijs, en zowel het totaal als de opbrengst komen vanzelf in uw statistieken terecht.

Het uitkomen vastleggen

Op de dag zelf verwacht de fiche van het legsel drie gegevens: de uitkomstdatum, het aantal geslaagde uitkomsten en het aantal mislukkingen. Het slaagpercentage berekent zichzelf.

AviarySoft stelt dan voor de fiches van de jongen aan te maken. Elke fiche komt vooraf ingevuld met de soort, het ras, de geboortedatum en de band met het ouderkoppel. Ring en geslacht blijven over, aan te vullen zodra u ze kent, en daar dienen de snelle acties op de fiche van de vogel precies voor.

Tot dan verschijnen die jongen met N/A in plaats van het ringnummer, zowel in de lijst als in de keuzemenu’s. Dat is geen invoerfout, het is het kenmerk van de vogels die nog op hun ring wachten: op de dag van het ringen volstaat dat teken om iedereen terug te vinden die nog geïdentificeerd moet worden.

De vorm van het nummer zelf stelt u per soort in: twee vakjes met het jaartal vooraf ingevuld, of een vrij veld waarin u de gravure overneemt zoals ze er staat. Die instelling zit in de fiche van de soort, bij de configuratie, en de stap „Uw account aanmaken en uw kwekerij instellen” gaat erop in.

Het ringen

De ringleeftijd stelt u per soort in, in dagen na het uitkomen. De herinnering vervalt op het dashboard en komt als melding.

Het is de meest tastbare automatisering van het hele traject: tussen het legsel dat u in de vorige stap hebt vastgelegd en de ringmelding hoefde u zelf niets in te plannen.